пятница, 22 октября 2021 г.

Exercises

 Use the verb in the correct tense forms.

III. Finish these sentences using your own imagination.

The best way of making good relationships with other people is being a nice person.

Whenever I feel depressed, I listen to music or do sports, sometimes both.

The best way of refusing an invitation is being honest and nice about it.

Choosing a birthday present is sometimes hard, but it should come from the heart.

White lies are sometimes …(I am not familiar whith this expression)

Democracy is not perfect, but it does the job.

Being literate means to be able to understand any given discipline.

Sometimes it is difficult to believe that there will come a time that we will cease to exist.

понедельник, 11 октября 2021 г.

Նոր տնտեսական քաղաքականություն (ՆԵՊ)

 ՆԵՊ-ին անցնելու առաջին միջոցառումները իրականցրեցին գյուղատնտեսության ոլորտում։ Արգելվեցին հացահատիկի ու այլ մթերքների բռնագրավումները, վերացվեց պարենմասնատրումը, ընդունվեց պարենահարկի մասին օրենքը։ Պետության տուրքը վճարելուց հետո գյուղացին իրավունք ուներ ազատ տնօրինելու ստացած բերքի ավելցուկը։ 1923-ին վերագործարկվում է Երևանի գինու-կոնյակի (ARARAT) կաշվի երկու փոքր գործարանները և մի շարք այլ ձեռնարկություններ։ 1923-24թթ-ի ընթացքում սկսվեցին Հայաստանի արդյունաբերության կարևորագույն ճյուղերից մեկի` պղնձաարդյունաբերության վերականգնման աշխատանքները ինչի շնորհիվ շուտով Կապանում վերսկսվեց պղնձի ձուլումը։ Խորհրդային երկրի կառավարման ժամանակ Ռուսաստանի գրեթե բոլոր նահանգներում տասնյակ հազարավոր գյուղացիներ զինված պայքար սկսեցին բոլշևիկյան վարչակարգի դեմ։ Երկրում աղետալի վիճակ էր այդ ամենը փոխվեց , երբ սկսվեց Նէպը։ Այդ ժամանակ տնտեսությունը զարգացում ապրեց։ Նէպի կենսագործումը նպաստեց երկրի ճգնաժամի հաղթահարմանը: Հայաստանում այդ տարիներին վերականգնվեց գյուղատնտեսությունը, սկսեցին դրվել արդյունաբերության հիմքերը, որոշ չափով բարելավվեց ազգաբնակչության կենսամակարդակը: 1928թ. Հայաստանի տնտեսությունը հասավ նախապատերազմյան՝ 1913թ. մակարդակին: Չնայած որոշ հաջողությունների նէպը շուտով կասեցվեց ստալինյան ղեկավարության կողմից: Նէպի ձախողման ու վերացման պատճառներն առավելապես կապված էին ոչ թե տնտեսական, այլ քաղաքական և գաղափարախոսական խնդիրների հետ: Պետությունը տարեցտարի մեծացնում էր իր միջամտությունը երկրի տնտեսական կյանքին. վերահսկվում էր գները, սահմանափակում ձեռնարկությունների ինքնուրույնությունը: Վերակենդանացվեց ռազմական կոմունիզմի ժամանակների գործելակերպը: Տեխնիկատնտեսական հետամնացությունն արագորեն վերացնելու նպատակով որոշվեց իրականացնել արդյունաբերացում: Որոշվեց երկրի արդյունաբերացումն սկսել ոչ թե թեթև ու սննդի արդյունաբերություններից, ինչպես տեղի էր ունեցել զարգացած արդյունաբերական պետություններում, այլ ծանր արդյունաբերությունից: Նպատակտ ԽՍՀՄ-ը մեքենաներ և սարքավորումներ ներմուծող երկրից դրանք արտադրող երկրի վերածելն էր: Արագ արդյունաբերացման համար անհրաժեշտ միջոցները հնարավոր էր հայթայթել միայն երկրի ներսում: Ֆինանսավորման աղբյուր դարձան խիստ ծանր հարկերը, վանքերի ու եկեղեցիների ունեցվածքի, թանգարաններում պահվող ազգային հարստության բռնագրավումը: Աշխատավորներին տրվում էր չնչին աշխատավարձ: Արդյունաբերացումն առաջացրեց բնապահպանական խնդիրներ: Հրազդան գետի վրա կառուցված հիդրոէլեկտրակայաններն աշխատում էին Սևանից բաց թողած ջրի հաշվին, որը հանգեցրեց լճի մակարդակի իջեցմանը: Շրջակա միջավայրին և մարդկանց առողջությանը զգալի վնաս հասցրին քիմիական և լեռնամետաղաձուլական ձեռնարկությունների թունավոր արտանետումները: Դժվարություններ էին առաջացել նաև հացամթերումների բնագավառում: Քիմիական արդյունաբերության նոր կենտրոններ դարձան Ղարաքիլիսան և Երևանը: Ղարաքիլիսայում կառուցվեց խոշոր քիմիական կոմբինատ՝ կարբիդի և այլ արտադրամասերով: 1933թ. Երևանում սկսվեց արհեստական կաուչուկի խոշոր գործարանի կառուցումը:

Արդյունաբերացման ուղղակի արդայունք էր բանվոր դասակարգի և ճարտարագիտատեխնիկական անձնակազմի քանակական աճը: 1928-1940թթ. բանվորների թիվն ավելացավ 4,5 անգամ՝ հասնելով 92,4 հազարի: Որպես խնդրի լուծման միջոց առաջարկվեց կոլեկտիվ տնտեսությունների կազմակերպումը:

Գյուղացուն զրկում էին տասնամյակներ շարունակ երազած հողաբաժնից և հարկադրում, որ հրաժարվի դարավոր կենցաղավարությունից՝ հանուն կոլեկտիվ աշխատանքի և գյուղի «սոցիալիստական» վերակառուցման: Այսինքն գյուղացին օտարվում էր հողից: Հաստատվեցին ժամկետներ, որոնց ընթացքում պետք է իրականացվեր կոլեկտիվացումը: Սկզբում այդ գործընթացը պետք է ավարտվեր հացահատիկ արտադրող շրջաններում: 1929թ. նոյեմբերին Ստալինը, «Մեծ բեկման տարին» հոդվածում կեղծելով իրականությունը, ներկայացրեց՝ իբր գյուղում տեղի է ունեցել արմատական բեկում կոլեկտիվացման օգտին, քանզի միջակ գյուղացին, որը գյուղացիության մեծամասնությունն է, արդեն նախընտրում է կոլտնտեսությունը: Չնայած նրան, որ գյուղացին դե պատրաստ չէր սրան, Հայաստանի ղեկավար մարմիններն անցան խնդրի իրականացմանը:Ամեն տեսակի բռնություններ գործադրելով չքավոր գյուղացիներին ստիպում էին անդամագրվել կոլեկտիվ տնտեսություններին: Սրանով խախտվում էր կոլեկտիվացման կամավորության սկզբունքը:Այս ամենի արդյունքում գյուղացիությունը զինված դիմադրություն սկսեց՝ ի պատասխան բռնաճնշումների և հարկադրական կոլեկտիվացման: Հայաստանի առանձին շրջաններում՝ Դարալագյազ, Շամշադին, Վեդի, Թալին, պայքարը կրում էր զինված բնույթ:

1930թ. մարտից մինչև մայիս ամիսները Դարալագյազի ամբողջ շրջանը գտնվում էր ապստամբած գյուղացիների ձեռում: Հակակոլտնտեսային շարժումն արտահայտվեց նաև գյուղացիների կողմից իրենց անասուններն անխնա կոտորելու ձևով: Այդ պայմաններում Հայաստանում խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը կրճատվեց 30%-ով:Գյուղացիության ելույթները շուտով ճնշվեցին, սակայն իշխանությունները ստիպված էին հևաժարվել համատարած կոլեկտիվացման կարգախոսից: Որպես ճնշման միջոց պետությունը գյուղացիական տնտեսությունների նկատմամբ սկսեց կիրառել հարկերի ավելացման քաղաքականությունը: Այդ ամենին ավելացավ 1932-1933թթ. ահավոր սովը: Դրանից ամենից շատ տուժեց Սևանա լճի ավազանի բնակչությունը: Ապրելու միջոց գտնելու համար հազարավոր մարդիկ լքեցին իրենց բնակավայրերը: Գյուղատնտեսության կոլեկտիվացումը տնտեսական վերելք չապահովեց, ընդհակառակը՝ անկում ապրեցին նրա բոլոր ճյուղերը: Հանրային սեփականության համակարգը, նյութական շահագրգռվածության բացակայությունը չէին կարող աշխատանքի արտադրողականությունը բարձրացնելու խթան հանդիսանալ:

пятница, 17 сентября 2021 г.

Make the right choice

 Make the right choice 

1.Geysers have sometimes been compared to volcanoes __________ they both emit hot liquids from below Earth’s surface. 

  1. despite 
  2. because 
  3. in regard to 
  4. as a result of 

2.During the early period of ocean navigation, __________ any need for sophisticated instruments and techniques. 

A. so that hardly 

B. when there hardly was 

C. hardly was 

D. there was hardly 

3. Refrigerating meats ________ the spread of bacteria. 

  1. slows 
  2. slowing 
  3. to slow 
  4. is slowed 

4. The fact ________ credit cards are widely available has made them a popular form of payment. 

A. of 

B. that 

C. is that 

D. which is 

5. The Constitution gave the legislative branch of government ________ to pass laws. 

  1. A. the power 
  2. B. has the power 
  3. C. the power is 
  4. D. of the power 

Reading comprehension 

Read the text and choose the right answer (տողերը համարակալված են, որովհետև որոշ հարցեր ըստ տողերիհամարների են տրված) 

  1. The Alaska pipeline starts at the frozen edge of the 
  2. Arctic Ocean. It stretches southward across the largest 
  3. and northernmost state in the United States, ending at 
  4. a remote ice-free seaport village nearly 800 miles from 
  5. where it begins. It is massive in size and extremely 
  6. complicated to operate. 
  7. The steel pipe crosses windswept 
  8. plains and endless miles of delicate tundra that tops 
  9. the frozen ground. It weaves through crooked canyons, 
  10. climbs sheer mountains, plunges over rocky crags, 
  11. makes its way through thick forests, and passes over or 
  12. under hundreds of rivers and streams. The pipe is 4 feet in 
  13. diameter, and up to 2 million barrels (or 84 million 
  14. gallons) of crude oil can be pumped through it daily. 
  15. Resting on H-shaped steel racks called “bents,” long 
  16. sections of the pipeline follow a zigzag course high 
  17. above the frozen earth. Other long sections drop out of 
  18. sight beneath spongy or rocky ground and return to the 
  19. surface later on. The pattern of the pipeline’s up-and- 
  20. down route is determined by the often harsh demands 
  21. of the arctic and subarctic climate, the tortuous lay of 
  22. the land, and the varied compositions of soil, rock, or 
  23. permafrost (permanently frozen ground). A little more 
  24. than half of the pipeline is elevated above the ground. 
  25. The remainder is buried anywhere from 3 to 12 feet, 
  26. depending largely upon the type of terrain and the 
  27. properties of the soil. 
  28. One of the largest in the world, the pipeline cost 
  29. approximately $8 billion and is by far the biggest 
  30. and most expensive construction project ever 
  31. undertaken by private industry. In fact, no single 
  32. business could raise that much money, so eight major oil 
  33. companies formed a consortium in order to share 
  34. the costs. Each company controlled oil rights to 
  35. particular shares of land in the oil fields and paid 
  36. into the pipeline-construction fund according to the 
  37. size of its holdings. Today, despite enormous 
  38. problems of climate, supply shortages, equipment 
  39. breakdowns, labor disagreements, treacherous 
  40. terrain, a certain amount of mismanagement, and 
  41. even theft, the Alaska pipeline has been completed 
  42. and is operating. 
  43. The passage primarily discusses the pipeline’s 
    1. A. operating costs 
    2. B. employees 
    3. C. consumers 
    4. D. construction 
  44. The word “it” in line 5 refers to the 
    1. A. pipeline 
    2. B. ocean 
    3. C. state 
    4. D. village 
  45. According to the second paragraph, 84 million gallons of oil can travel through the pipeline each 
    1. A. day 
    2. B. week 
    3. C. month 
    4. D. year 
  46. The phrase “Resting on” in line 15 is closest in meaning to 
    1. A. Consisting of 
    2. B. Supported by 
    3. C. Passing under 
    4. D. Protected with 
  47. The author mentions all of the following in the third paragraph as important in determining the pipeline’s route EXCEPT the 
    1. A. climate 
    2. B. lay of the land itself 
    3. C. local vegetation 
    4. D. kind of soil and rock 
  48. The word “undertaken” in line 31 is closest in meaning to 
    1. A. removed 
    2. B. selected 
    3. C. transported 
    4. D. attempted 
  49. According to the last paragraph, how many companies shared the costs of constructing the pipeline? 
    1. A. three 
    2. B. four 
    3. C. eight 
    4. D. twelve 
  50. The word “particular” in line 35 is closest in meaning to 
    1. A. peculiar 
    2. B. specific 
    3. C. exceptional 
    4. D. equal 
  51. According to the last paragraph, which of the following determined what percentage of the construction costs each member of the consortium would pay? 
    1. A. How much oil field land each company owned 
    2. B. How long each company had owned land in the oil fields 
    3. C. How many people worked for each company 
    4. D. How many oil wells were located on the company’s land 
  52. Where in the passage does the author provide a term for a layer of soil that always remains frozen? 
    1. A. Line 4 
    2. B. Line 15 
    3. C. Line 23 
    4. D. Line 37 

понедельник, 12 апреля 2021 г.

Մեջբերվող ուղղակի խոսքի փոխակերպումը անուղղակիի

Դու այն ժամանակ ինձ ասացիր.
— Ինչքան էլ փորձեն ինձ վրա ճնշում գործադրել, ես խիղճս երբեք չեմ կորցնի։

Դու այն ժամանակ ինձ ասացիր, որ ինչքան էլ փորձեն ինձ վրա ճնշում գործադրել, ես խիղճս երբեք չեմ կորցնի։

2․ -Ես չէի ուզում քեզ վշտացնել, բայց քո վարմունքը ստիպեց ինձ անել դա,-ասաց բժիշկը այցելուին։

Բժիշկը ասաց այցելուին, որ նա չէր ուզում իրեն վշտացնել, բայց նրա վարմոինքը ստիպեց նրան անել դա:

3․ -Ճիշտ ես ասում՝ քո դրությունը ծանր է, բայց դու մի՛ տխրիր,- ասաց նկարիչը՝ հայացքն ուղղելով ինձ։

Հայացքն ուղղելով ինձ ասաց ուսուցիչը ինձ, որ ես ճիշտ եմ ասում՝ իմ դրությունը ծանր է, բայց ես չտխրեմ:

4․ «Եվ ինչո՞ւ ես չփորձեցի համոզել նրանց,-մտածում էր նա,- դա լավ կլիներ բոլորիս համար»։

«Եվ ինչո՞ւ նա չփորձեց համոզել նրանց,- մտածում էր նա,- դա լավ կլիներ բոլորի համար»:

5․ -Նախաճաշս փաթաթի՛ր, ուզում եմ հետս տանել, քանի որ ուշ եմ վերադառնալու,- ասացիր մայրիկիդ առավոտյան։

Մայրիկիդ առավոտյան ասացիր, որ նախաճաշդ փաթաթի, ուսում ես հետդ տանել, քանի որ ուշ ես վերադառնալու:

6․ Հուզվեցինք՝ լսելով դատավորին, որը մեզ ասում էր.
-Դուք ինձ հետ գտնվում եք արդարադատության պալատում, այստեղ արդարություն կգտնեք. պատմեք՝ ով է ձեզ նեղացրել։

Հուզվեցին՝ լսելով դատավորին, որը իրենց ասում էր, որ նրանք իր հետ գտնվում են արդարադատության պալատում այնտեղ արդարություն կգտնեն․ և պատմեն՝ ով է իրենց նեղացրել։

7․ -Ինչո՞ւ ես դու ինձ հետ թշնամացել,-հարցրեց Շապուհը հայոց արքա Արշակին,-չէ՞ որ ես սիրել եմ քեզ որդուս պես, նույնիսկ կամեցել եմ քեզ աղջկաս ամուսին տեսնել։

Շապուհը հարցրեց հայոց արքա Արշակին, թե ինչո՞ւ է նա իր հետ թշնամացել, չէ՞ որ նա սիրել է իրեն իր որդու պես, նույնիսկ կամեցել է նրան իր աղջկա ամուսին տեսնել։

8․Դասից հետո կարդացի ղեկավարության հայտարարությունը, որտեղ գրված էր. «Ձեզ՝ սովորողներիդ համար մենք ստեղծել ենք բոլոր հնարավոր պայմանները, որ դուք որևէ դժվարություն չունենաք»։

Դասից հետո կարդացի ղեկավարության հայտարարությունը, որտեղ գրված էր, որ մեզ՝ սովորողներիս համար նրանք ստեղծել են բոլոր հնարավոր պայմանները, որ մենք որևէ դժվարություն չունենանք։

9․ -Դու չես սխալվում, Սոնա՛, ես միանգամայն աննրբանկատ եղա քո նկատմամբ,- խորին հուզմունքով ասաց Լևոնը։

Խորհին հուզմունքով ասաց Լևոնը, որ Սոնան չի սխալվում, նա միանգամայն աննրբանկատ եղավ իր նկատմամբ։

10․ Ծերուկը, վեր կենալով տեղից, ասաց ինձ.
-Դու, սիրելի՛ս, լավ խորհիր անելիքդ մինչև վճռական քայլ կատարելդ։

Ծերուկը, վեր կենալով տեղից, ասաց ինձ, որ լավ խորհեմ անելիքիս մինչև վճռական քայլ կատարելս։

11․ «Եթե եղբայրս մեծ լիներ,-նամակում գրում էր նա աղջկան,-կխնդրեի, որ քեզ հետ ընկերություն աներ»։

Նամակում գրում էր նա աղջկան, որ եթե եղբայրը մեծ լիներ, կխնդրեր, որ նրա հետ ընկերություն աներ։

Շտեմարան

142

-Ավելի լավ չէ՞ր լինի,- ասաց ուսուցիչը տնօրենին,- որ Դուք բոլորիս համար ընդունելի որոշում կայացնեիք և մեզ չչարչարեիք։

Ուսուցիչը ընօրենին ասաց, թե արդյոք ավելի լավ չէր լինի, որ նա իրենց բոլորի համար ընդունելի որոշում կայացներ և իրենց չչարչարեր։

143

-Սմբա՛տ, դու պետք է ներողություն խնդրես ինձնից քո անվայելուչ արարքի համար,-ասացի ես։

Ես ասացի Սմբատին, որ ինքը պետք է ներողություն խնդրի ինձնից իր անվայելուչ պահվածքի համար։

144

-Երկու շաբաթ է՝ քույրդ չի զանգահարել,- հուզված ասաց ինձ մայրս, ապա ավելացրեց,-նեղացել է ինձնից։

Մայրս հուզված ասաց ինձ, որ երկու շաբաթ է՝ քւոյրս չի զանգահարել, ապա ավելացրեց, որ նա նեղացել է իրենից։

145

Հարգելի՛ս, ես Ձեզ ոչ միայն չեմ հասկանում, այլև չեմ հավատում Ձեր անկեղծությանը, ասաց երիտասարդը տիկնոջը։

Երիտասարդն ասաց տիկնոջը, որ ինքը նրան ոչ միայն չի հասկանում, այլև չի ուզում հավատալ նրա անկեղծությանը։

146

-Ի՞նչ ուժով պիտի հաղթես արաբներին, Մարզպետունի՛ իշխան․ մենք կղջում ընդհամենը հարյուր զինվոր ունենք,- հարցրեց թագուհին երկյուղած։

Թագուհին երկյուղած հարցրեց, թե նա ինչ ուժով պիտի հաղթի արաբներին․ իրենք կղզում ընդհամենը հարյուր զինվոր ունեն։

147

«Չեմ հասկանում՝ ինչու նա չվերադարձավ, և ինչ է նշանակում այս ամենը», -սրտդողած խորհում էր նա՝ առերես թաքցնելով վրդովմունքը։

Առերես թաքցնելով վրդովմունքը՝ նա սրտդողած խորհում էր, որ ինքը չի հասկանում՝ ինչու նա չվերադարձավ, և ինչ է նշանակում այս ամենը։

148

-Դու արածներիդ մասին մտածի՛ր, թո՛ղ՝ ես էլ իմ գործը անեմ,- չթաքցրած հեգնանքով ասաց մտախոհ իխշանը եղբորը։

Մտախոհ իշխանը չթաքցրած հեգնանքով ասաց եղբորը, որ նա թող իր արածների մասին մտածի, ինքն էլ իր գործը անի։

149

Մտքում հանդիմանում էր գործընկերոջը․«Չեմ հասկանում ՝ ինչու ես դու ինձնից անընդհատ դժգոհում»։

Մտքում հանդիմանում էր գործընկերոջը, որ ինքը չի հասկանում՝ ինչու նա իրենից անընդհատ դժգոհում։

четверг, 1 апреля 2021 г.

01.04.2021

 

  1. Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։
  2. Մեկնաբանիր կետադրությունդ։

Ալվարդի հետ մենք ոչ միայն դասընկերներ ենք եղել, այլև միևնույն բակի բնակիչներ։ Երկաթագծի կայարանի մատույցներում, դա մի հինավուրց թաղ էր՝ խորդուբորդ բակերով խարխուլ տներով ու մի քանի տասնամյակ ապրած գալար ծառերով։ Ինը-տասը տարի առաջ քանդեցին այդ բակն ու միմյանց կրթնած աղյուսե տները։ Երբ ձյունը ծանրանում էր, մայթեզրի ծառերի սաղարտներին քանդքնդված բակի ծխնելույզզներից բարձրանում էին գորշ ծխի գալարները։ Ողորկ սառույցով էին ծածկվում աղբյուրը, ձյան տակ կքած ծառերը, որոնք զվարթ գարունքին սկսում էին փռել բակը՝ զարդարելով թափած բողբոջներով։ Իսկ ամռան միջօրեի շոգը մեզ փախցնում էր սենյակ, և մենք փեղկերն ամուր փակելով Մեծարենց ու Տերյան էինք կարդում։ Թվում է շատ վաղուց էր, ինչ բեռնա․․․տոյի թափքը լցրինք մեր կահույքը։ Հինավուրց ծառերը, հյուղակների մարդիկ հայտնվել ու անէացել են վաղնջական մի գողտրիկ երազում։ Հիմա ես նկարիչ եմ։ Ցուցահանդեսին ներկայացրած չորս կտավներիցս երկուսը՝ Աշնանային բնանկարը և Սալարկված խարխուլ բակը, արժանացան մրցանակի։ Բոլորը հաստատում են, որ իմ կտավներում ամռան միջօրեի արևն ու ստվերները կատարյալ են։

3. Տրված արևմտահայերեն նախադասությունը վերածիր արևելահայերենի։ Ցույց տուր (գրավոր) տարբերությունները։

Բեռնակիրներուն այս հանդգնությունն այնքան պարսավելի չէ, որչափ այն մարդերունն, որ խոհարարություն ուսած են և բանադատություն կընեն, կամ քիչ մը երկրաչափության պարապած ըլլալով՝ աստղերուն շարժումներուն վրայոք կը ճառեն, կամ երկու սագ և չորս կով մեծցուցած ըլլալով՝ դաստիարա­կության խնդիր կը հուզեն, կամ զավակ մ՚ ունեցած ըլլալով՝ առաջին մարդուն ո՛ր աշիարհի մեջ ծնած ըլլալուն վրա կատենաբանեն, կամ վերջապես անանկ նյութի մը վրա կը խոսին, որ բոլորովին օտար է իրենց, այո՛, այս մարդերուն հանդգնությունն ավելի է, վասնզի բանադատությունն կամ աստղագիտությունն կամ մանկատածությունն և այլն Ծաղկի փողոց չէ, որ ուրիշներուն հարցնելով անմիջապես սորվի մարդ։

Բեռնակիրներին այդ համարձակության համար այդքան մեղադրելու չէ, որքան այն մարդկանց, ովքեր խոհարարություն են սովորել և քննադատություններ կանեն, կամ մի քիչ երկրաչափություն պարապած լինելով աստղերի շարժումներից կխոսեն, կամ երկու սագ և չորս կով մեծացրած լինելով դաստիարակության խնդրից կվրդովեն, կամ զավակ ունենալով՝ առաջին մարդուն ով կծնի աշխարհում կքննադատեն, կամ վերջապես այն բանից կխոսեն, որն իրենց հետ կապ չունի, այո՛ այս մարդկանց անզսպությունը և ինքնավստահությունը բնորոշ է, որովհետև քննադատությունը կամ աստղագիտությունը կամ մանուկների խնամքը և այլն Ծաղկի փողոց չէ, որ ուրիշներին հարցնելով անմիջապես սովորի մարդը։

понедельник, 7 декабря 2020 г.

07.12.2020

 

Կարդա տեքստը, գտիր բարդ նախադասությունները և դրանց բաղադրիչ նախադասությունների կապակցման միջոցերը։

Բայց այդ բառը մեր նախնիները փոխ են առել հին հունարենից և ժամանակին օգտագործելիս են եղել երկու նշանակությամբ՝ «կշռաչափ» և «ոսկեդրամի չափ»։

Եթե կա մեկը, որ դեռ կասկածում է, թե հնում խելքը իրոք «կշռել են», կարող եմ հիշել և քանքար բառը, որը դարձյալ ժամանակին նշանակել է առաջին հերթին «կշռաչափ» և «ոսկեդրամի միավոր»։

  1. Շարահյուսորեն վերլուծիր տրված նախադասությունը։
    Եթե կա մեկը, որ դեռ կասկածում է, թե հնում խելքը իրոք «կշռել են», կարող եմ հիշել և քանքար բառը, որը դարձյալ ժամանակին նշանակել է առաջին հերթին «կշռաչափ» և «ոսկեդրամի միավոր»։– Ենթակա
  2. Տեքստում ընդգծված բառերը ենթարկիր ձևաբանական վերլուծության։

Ժողովրդական- ածական

բայց- համադասական շաղկապ

նախնիները- գոյական

ժամանակին -ժամանակի մակբայ

երկու- թվական

հին-ածական

որոնց- հարաբերական դերանուն

իրենց- անձնական դերանուն

Խելքը շուկայում չե՞ն ծախում

Ժողովրդական իմաստուն խոսք է. խելքը բնատուր է, բավական չափով էլ՝ «մարզովի»։ Բայց եթե շուկայում չեն ծախում, ապա գոնե … կշռում են։ Չե՞ք հավատում։ Վերցրեք տաղանդ բառը, որի այժմյան իմաստը բոլորիդ է հայտնի։ Բայց այդ բառը մեր նախնիները փոխ են առել հին հունարենից և ժամանակին օգտագործելիս են եղել երկու նշանակությամբ՝ «կշռաչափ» և «ոսկեդրամի չափ»։-

Այդ դեռ քիչ է։

Հին հունարեն տա՛լանտոն պարզապես նշանակել է…. «կշեռք» (ինքն էլ կազմված է տալանտո՛ո բայի հիման վրա, որ նշանակել է «տատանել, ճոճել». պատկերացրեք կշռելու պահը)։ Տա՛լանտոն նշանակել է նաև«կշռաչափ՝ 26,2կգ», «ոսկեդրամի չափ». 1 տաղանդ ոսկին հավասար է եղել 10 արծաթյայի։ «Ուրիշներից ետ չմնալու համար»՝ այդ բառը հույներից վերցրել են և անգլիացիները, որոնց լեզվում, բացի վերևի իմաստներից, բառը նշանակում է նաև «փափագ, ցանկություն, կամք»։ Հին ֆրանսերենում էլ նշանակել է «կշռի չափ», բայց հյուսիսում և հարավում՝ նաև «ցանկություն», իսկ լանգեդակերենում՝ «ուտելու ցանկությունւ, քաղց»։ Տեսեք, թե ո՛ւր է հասել «կշեռքը»։

Եթե կա մեկը, որ դեռ կասկածում է, թե հնում խելքը իրոք «կշռել են», կարող եմ հիշել և քանքար բառը, որը դարձյալ ժամանակին նշանակել է առաջին հերթին «կշռաչափ» և «ոսկեդրամի միավոր»։ Խորենացին գրում էր. «… Խոստանայ հինգ հարիւր կին գեղեցիկ եւ հազար քանքար ոսկւոյ, զի օգնեսցէ նոցա….» («Խոստանում է հինգ հարյուր գեղեցիկ կին և հազար քանքար ոսկի, որ օգնի իրենց»)։

Ուրեմն, դուրս է գալիս, որ եթե նկատի ունենայինք քանքար-ի ցույց տված կշիռը, մեկի մասին «քանքար ունի, քանքար+ավոր է» ասելիս պիտի հասկանայինք, որ նա… 138 լիդր, այսինքն 45կգ 333գ խելք ունի։ Իսկ տաղանդավորի խելքը մի քիչ ավելի թեթև է, ընդամենը 26,2 կգ…

вторник, 1 декабря 2020 г.

ՄԱԿ-Ը ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ

 Միավորված ազգերի կազմակերպությունը միջազգային կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 1945 թ.՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո: Այն 193 անդամ պետությունների (տես անդամ երկրների դրոշների և ՄԱԿ-ի համակարգի pdf պաստառները) միավորում է միջազգային խաղաղությունն ու անվտանգությունը պահպանելու, ազգերի միջև բարեկամական հարաբերություններ զարգացնելու, սոցիալական առաջընթացը, կենսամակարդակի բարելավումը և մարդու իրավունքները խթանելու նպատակների շուրջը: 

Հայաստանը ՄԱԿ-ին անդամակցել է 1992 թ. մարտի 2-ին, իսկ նույն  տարվա դեկտեմբերին Երևանում հիմնվել է ՄԱԿ-ի գրասենյակը: Այդ ժամանակից ի վեր Հայաստանը ստորագրել և վավերացրել է  միջազգային մի շարք պայմանագրեր:

ՄԱԿ-ի հայաստանյան թիմը, որը գլխավորում է ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողը, կազմված է 15 մասնագիտացված գործակալություններից, հիմնադրամներից և ծրագրերից։

Ի հավելումն՝ Համաշխարհային բանկը, Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը ևս գրասենյակներ ունեն երկրում:


ՄԱԿ-ի զարգացման աջակցության ծրագիր (ՄԱԿԶԱԾ)

2015 թվականի հուլիսի 31-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության (ՀՀ կառավարություն) և Միավորված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) միջև համաձայնեցված սույն Զարգացման աջակցության ծրագիրն իրենից ներկայացնում է ռազմավարական ծրագրային շրջանակ, որը 2016 թվականից մինչև 2020 թվականն ընկած ժամանակահատվածում որպես ուղեցույց է ծառայելու ՀՀ կառավարության և ՄԱԿ-ի միջև իրականացվելիք համագործակցության համար: Սույն ծրագրով ընդգծվում է Հայաստանի տեսլականը և երկրի բնակչության կենսամակարդակը բարձրացնելու պատրաստակամությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այն իրողություններն ու հնարավորությունները, որոնք պայմանավորված են Հայաստանի` որպես միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրի զբաղեցրած դիրքով: Ծրագիրը հիմնված է լինելու ստեղծագործ ու նորարարական մոտեցումների վրա և ներգրավելու է զարգացման ոլորտի ոչ ավանդական գործընկերներին և դոնորներին:

Զարգացման ոլորտում համագործակցության ակնկալվող յոթ հիմնական արգասիքները, որոնք կոչվում են «արդյունքներ», միասնաբար սահմանվել են ՀՀ կառավարության, ՄԱԿ-ի հայաստանյան թիմի և քաղաքացիական հասարակության կողմից: Այդ արդյունքները համապատասխանեցված են ՀՀ 2014-2025թթ. Հեռանկարային զարգացման ռազմավարական ծրագրում ամրագրված առաջնահերթություններին և Կայուն զարգացման նպատակներին (ԿԶՆ-ներ): Նշված արդյունքները ձևավորվել են ՄԱԿ-ի հայաստանյան թիմի համեմատական առավելությունների հիման վրա և կոչված են աջակցելու «Հետ-2015» Օրակարգի իրականացմանը, քանի որ 2016 թվականից սկսած՝ ԿԶՆ-ները կլինեն երկրի մակարդակով ՄԱԿ-ի գործունեության առանցքային հիմքը: ՄԱԿԶԱԾ-ի հիմքում ընկած են նաև հետևյալ հինգ ծրագրային սկզբունքները՝ մարդու իրավունքների վրա հիմնված մոտեցում, գենդերային հավասարություն, շրջակա միջավայրի կայունություն, արդյունքներին միտված կառավարում և կարողությունների զարգացում:

  1. Արդարացի, կայուն տնտեսական զարգացում և աղքատության կրճատում
  2. Ժողովրդավարական կառավարում
  3. Սոցիալական ծառայություններ և ներառում
  4. Շրջակա միջավայրի կայունություն և դիմակայունության ձևավորում