Ոսպնյակներ

Լույսի անդրադարձման և բեկմաներևույթները օգտագործվում ենլուսային ճառագայթներիտարածման ուղղությունըփոխելու նպատակով՝ տարբերօպտիկական սարքերում,ինչպիսիքեն մանրադիտակը, աստղադիտակը, խոշորացույցը, լուսանկարչական ապարատը և այլն:

Այդ բոլոր սարքերում լուսափնջիկառավարումը իրականացվում էնրանց կառուցվածքիամենակարևորմասի՝ ոսպնյակիմիջոցով: 

Ոսպնյակ է կոչվում թափանցիկ, սովորաբար ապակե մարմինը, որըերկու կողմից սահմանափակվածէ գնդային մակերևույթներով:

Ուռուցիկ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավելի հաստ է,քան եզրերը:

Գոգավոր են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավերի բարակէ, քան եզրերը:

Բարակ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասը(հաստությունը) զգալիորեն փոքրէ նրանց սահմանափակողգնդային մակերևույթներիշառավիղներից

Լույսի բեկում

Նույնիսկ XVII դարումգիտնականները չունեինմիասնական կարծիք. նրանց միմասը, այդ թվում` ԻսահակՆյուտոնը, պնդում էր, որ լույսըթեթևագույն մասնիկների հոսք է,մյուսները՝ որ այն կազմված էալիքներից: 

Լոււյս

Լույս, էլեկտրամագնիսականճառագայթում, որն արձակվում էտաքացած կամ գրգռվածվիճակում գտնվող մարմիններիկողմից։ Հաճախ, լույս նշանակումէ ոչ միայն տեսանելի լույսը, այլնաև նրան հարող սպեկտրի լայնհատվածները։ Պատմաբանորենհայտնվել է անտեսանելիլույս տերմինը՝ուլտրամանուշակագույն լույս,ինֆրակարմիր լույս, ռադիոալիք։Տեսանելի լույսի սահմաններն են380-ից մինչև 780 նանոմետրը, որըհամապատասխանում էհամապատասխանաբար 790 մինչև385 տերահերց հաճախություններին։

Ռադիո

Ռադիոն հնարավորություն է տալիս լսել մեզանից հարյուրավոր կիլոմետրեր հեռու գտնվող ձայնափողով (միկրոֆոն) խոսող մարդու ձայնը։ Քանի որ ձայնային ալիքները չեն կարող հաղթահարել այդպիսի հեռավորություններ, ուստի դրանք վերածվում են ռադիոալիքների, որոնք տարածվում են օդում։ Իսկ լսելու համար անհրաժեշտ է այդ ռադիոալիքներն ալեհավաքով հավաքել ռադիոընդունիչի մեջ և կրկին վերածել սովորական ձայների։ Ամեն օր մարդիկ ռադիոյով տեղեկանում են վերջին նորություններին, երաժշտություն լսում։ Ռադիոյի շնորհիվ իրարից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու գտնվող մարդիկ միմյանց այնքան լավ են լսում, ասես կողք կողքի լինեն։

Ռադիոալիքը էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տեսակ է։ Ճառագայթման մյուս տեսակների, օրինակ՝ լույսի նման ռադիոալիքները կարող են մեծ արագությամբ (300.000 կմ/վ) հաղթահարել հսկայական տարածություններ։

Ձայնափողը սարք է, որը մարդու խոսելու ժամանակ առաջացած ձայնական տատանումները վերածում է փոփոխական թույլ հոսանքի՝ էլեկտրական ազդանշանների։ Իսկ ռադիոհաղորդիչն այդ էլեկտրական ազդանշանները վերածում է հզոր ռադիոալիքների, որոնք անընդհատ հոսքով, որոշակի հաճախությամբ ալեցիրով սփռում է տարածության մեջ՝ բոլոր ուղղություներով։ Այդ ալիքները լույսի արագությամբ  հավասարապես տարածվում են և՛ մթնոլորտում, և՛ անօդ տարածության մեջ։ Ռադիոընդունիչն ալեհավաքի օգնությամբ որսում է այդ ռադիոալիքները, ուժեղացնում դրանք ու, կատարելով հակառակ գործողությունները, ալիքը փոխակերպում է խոսքի, երաժշտության և այլ հնչյուններ։

Ռադիոն հաղորդալարերի կարիք չունի:

Ռադիոհաղորդումների ունկնդիրների թիվն անսահմանափակ է, որովհետև մեծ հեռավորությունները ռադիոալիքների համար խոչընդոտ չեն։

Էլեկտրական դիմադրություն

Կազմենք շղթա՝ հոսանքի աղբյուրին հերթականորեն միացնելովհաղորդիչներ, որոնք միմյանցիցտարբերվում են երկարությամբ, հաստությամբ կամ նյութիտեսակով:  Հաղորդիչներովանցնող հոսանքի ուժը  չափենքամպերաչափի օգնությամբ:

Փորձը ցույց է տալիս, որ միևնույնհոսանքի աղբյուրի, այսինքն նույնլարման դեպքում տարբերհաղորդիչներով անցնող հոսանքիուժը տարբեր է: Այսինքն նրանքտարբեր կերպ են հակազդումիրենց միջով անցնողհոսանքակիր մասնիկներին:

Հաջորդաբար միացում

I1=0,04

U1=3,5

I2=0,04

U2=3

I3=0,04

U3=0,5

R1=?

R2=?

R3=?

R1=U1/I1=3,5/0,04=87,5

R2=U2/I2=3/0,04=75

R3=U3/I3=0,5/0,04=12,5

R1=R2+R3=87,5

Օհմի օրենքը

Օհմի օրենք, էլեկտրական շղթայիհիմնական օրենքներից մեկը:Հոսանքի մեծությունը ուղիղհամեմատական է  հաղորդչիլարմանը  և հակադարձհամեմատական է նրադիմադրությանը:

Հաստատուն  հոսանքի  շղթայում  հաղորդչի  ծայրերում  եղած  պոտենցիալների  տարբերության  և հաղորդչով  անցնող   հոսանքիմեծության միջև  գոյություն ունի ուղիղ համեմատական  կախում:

որտեղ  I-ն հաղորդչով անցնողհոսանքն է (Ամպեր),   U_նլարումը (Վոլտ),  իսկ   R_ըհաղորդչի  դիմադրություննէ(համեմատականությանգործակից)(Օհմ), և կախված է հաղորդչի չափերից , ջերմաստիճանից և նյութիտեսակից: