четверг, 16 декабря 2021 г.

Սպիտակ ձին

 Երեկոյաներբ ժամհարը քաշում է եկեղեցու զանգերըՇարմաղ բիբին բացում է խրճիթի ծանր դուռըԻրիկնապահի զանգերն ավետում են անանձնական անդորրՆա կանգնում է դռան շեմքինկարծես թե տեսնելով զանգերի տխուր ղողանջներըև հավատումոր դրանց հետ երկնային մի օրհնություն է ներս մտնում՝ քսվելով հին տան սևացած քարերինՄի երեկոերբ զանգերը դարձյալ ղողանջում ենհանկարծ մի ահարկու ձայն է որոտումև տանեցիներին թվում էոր գզիրի խռպոտ ձայնը բոթ է գուժումՆա հայտնում էոր թագավորի հրամանով հաջորդ առավոտ ամեն ձիատեր ձիով քաղաք գնաԵրեխաների հարցինթե ինչու է թագավորը այդքան ձի հավաքումհայրը՝ Սիմոնըպատասխանում էոր պատերազմ է, «մարդ են ջարդումձիերն են կոտորումԺողովուրդտու´ր… Թագավորի հրաման ա»: 

Սիմոնին մտահոգում է այն հարցըարդյոք Ցոլակը՝ նրանց ձինկհամապատասխանի պահանջներին և արդյոք նրան կտանենՀակառակի պես Ցոլակը շատ լավ ձի էառողջ է ու փարթամԱսում ենթե մի հին և ազնիվ ցեղի շառավիղն էՍիմոնը գնել էր երկու տարի առաջ՝ փոխարենը տալով էշըմի անմայր հորթմի կարպետ և երկու բեռ ցորենՁին ունի կապտավուն մորթորի վրաինչպես աստղերըցրված են սպիտակ նշաններՄտածում է՝ արդյոք բոյը կարճ չիռուսի ղազախը կարող է նստել նրա վրաԱյսպես Սիմոնը հուսադրում է իրենթե ձիուն չեն տանիՀաջորդ առավոտ Շարմաղ բիբինկինըդուստրը՝ Շողերը հրաժեշտ են տալիս Ցոլակինբոլորը արտասվում ենտխուր ենՀեկեկալով գալիս է նաև փոքրիկ Երեմըկանչում հորըորն արդեն հեռացել է Սաքու տղայի հետորպեսզի միանա ուրիշ ձիավորներիՁիավորների թվում են դարբին Ավագի տղան՝ շիլ ԻվանըՇուղունց ԱքելըԳիլանց Մուքին և այլոքԽոսում են պատերազմի և նրա արհավիրքների մասիննրանց հարազատներիորոնք նամակներ են գրելմեկը հիվանդանոցիցոտքն է վիրավորմյուսը մի ամիս է ծմակի մեջ էգիշեր-ցերեկ թոփերը տրաքում ենԻվանն ասում էոր շարքով գնանտեսնի՝ ով է ետ մնացել: «Աբրահամի ձին չկա՝ էն ա բազարումԻսախանենց ձին՝ ոտը գելը ցրիվ ա տվելմեկ էլ Կոստանդ աղայի սպիտակ ձին»: Իջնում են հանգստանալուՀացը թրջում են պաղ ջրի մեջուտումՍիմոնը լուռ էՀեռվից գալիս է Կոստանդ աղան սպիտակ ձիովԲոլորը հիանում են հրաշալի ձիովթվում էթե ոտները չեն դիպչում գետնինպայտերը զրնգում են օդի մեջՁիավորը միաձույլ է ձիու հետ և թվում էթե արևմուտքի գորշ ամպերի պատվանդանից պոկվել է մարմարիոնե մի հեծյալ և արշավում է որպես չքնաղ տեսիլքԿոստանդ աղան բացատրում էոր չի կարողանում ձիու գլուխը պահելձեռքերը կոտորում էՏղաներից մեկն առաջարկում է պահելև Կոստանդը ուզում ինչ-որ բան ասելբայց սպիտակ ձին հասկանում է դա և խոսքը կիսատ է մնումԳյուղացիները տեսնում են սպիտակ ձիու ամեհի ոստյունըՀրեղեն ձի են անվանում նրանԱպա շարունակում են իրենց ճանապարհըՀասնում են քաղաքՀրապարակում ասեղ գցելու տեղ չկաԿան հազար գույնի ձիեր՝ որձէգծանրած և ծերքուռակներով և դեռ անծինթամբած ու մերկՀրապարակի մի անկյունում տախտակներից շինած փոքրիկ բարձրության վրասեղանի շուրջ նստել են իշխանավորներըապանրանցից հեռուոտքի վրաստորադաս պաշտոնյաներըՆրանք որոշում են ձիու և ձիատիրոջ բախտը հետևյալ կերպկարդում են ազգանունը,  տվյալ մարդը ձիու սանձը բռնած առաջ է գնումձիուն տնտղում ենատամները նայումթղթի վրա նշումներ անումՄի վայրկյան խորհրդակցելուց հետո սեղանի մոտ նստած պրիստավը ձեռքով նշան է անում՝ եթե բազմության կողմըուրեմն ձին անպետք էեթե ռուս զինվորների կողմըապա մոտենում ենձիուն նոր սանձ հագցնումտանումիսկ տիրոջը տալիս են հին սանձը և թղթի կտոր՝ վրան նշանակված ձիու գինը և նախկին տիրոջ  ազգանունըՍիմոնը մի ծանոթ թուրքից տեղեկանում էոր միայն այն դեպքում են ձին անպետք համարումեթե ոտքն է կոտրած կամ խորը վերք ունիՍիմոնը Ցոլակին տանում է հեռուիբր ջուր տալու և գետակի մեջ չեչաքարով այնքան է քսում կենդանու մեջքինոր մաշկը պլոկվում էարյուն է գալիսվերք բացվումՁին սկզբում չի կարողանում դուրս գալ ջրիցՍիմոնը հանում էարյունը մաքրումվերքը ծածկում տիղմի բարակ շերտովջրախոտերովապա շտապ համետում ձին ու գնում հրապարակՀերթը հասնում է իրենց գյուղի ձիավորներինԼսում են Կոստանդի ազգանունը և զարմանումքանի որ նա իրենց հետ չէԲայց հեռվից տեսնում ենթե ինչպես է Կոստանդը՝ լղար մեջքը փոս ընկածմոխրագույն մի ձիով մոտենում իշխանավորներինԿարծես թե նույնիսկ չեն նայում նրա կողմըձեռքը վերևից նշան է տալիսոր Կոստանդն ու ձին հեռանան հրապարակիցԱպա գնում է ՍիմոնըՆայում են վերքըՍկզբում կարծում էթե հաջողվեցբայց Ցոլակին տանում ենմիայն թե անասնաբույժը մատը թափ է տալիս Սիմոնի վրաՀայհոյում էՑոլակի երկար պոչը կտրում ենև նա կարծես դառնում է ղազախի ձիԳնում են տունԱզատվում են միայն ութ ձիորոնց վրա բարձում են մնացած ձիերի համետներըՍրանք հազիվ են քայլում բեռան տակՃանապարհին նորից են տեսնում Կոստանդ աղային սպիտակ ձիու վրաԱյն մի պահ ցոլում է մթնող արևի շողերում և չքանում դեպի նարնջագույն ամպերըԿեսգիշերին տուն են հասնումԱղջիկը միամտորեն հարցնում էթե ուր է ՑոլակըՊառավը լալիս էՀետո շատ երեկոներ են անցնումև զանգեր զարկումբայց Շարմաղ բիբին այլևս դուռը չի բացում և զանգերի ղողանջը որպես անանձնական օրհնություն ներս չի մտնում նրանց սև խրճիթը…        

 Պատմվածքի անունը «Սպիտակ ձին» է, սակայն, պատմվածքը այդքան էլ սպիտակ ձիու մասին չէ։ Պատմվածքում ցուցադրված են կյանքի տարբեր դրվագներ։

Այստեղ պատերազմի համար թագավորը հավաքում է գյուղացիներին և իրենցից վերցնում այն ձիերին, որոնք օգտակար կլինեն։ Ինչպես միշտ պետությունը խաբում և թալանում է իր ժողովրդին։

Պատմվածքի գլխավոր ձիերն են՝ Ցոլակը, սպիտակ ձին և կապտավուն ձին։ Ցոլակը Սիմոնի ձին էր, որը տարիներ առաջ շատ թանկ էր նստել իր վրա, սակայն, արժանի ձի էր։ Ամբողջ ընտանիքը սգում էր, երբ Ցոլակին տարան։ Սիմոնը, որպեսզի չտանեն Ցոլակին, որոշում է նրան վնասել՝ մտածելով, թե ձին լավը չլինի, ապա չեն տանի։ Սակայն այդպես չի լինում։ Սիմոնին նախատում են և ձին ձեռքից խլում։ Այստեղ ցույց է տրված Սիմոնի հավատարմությունը և միամտությունը։ Նա շատ էր սիրում Ցոլակին և չէր ցանականում բաժանվել նրանից։ Միամիտ էր, որովհետև ցավ պատճառեց իր ձիուն, իհարկե շատ զղջաց հետո, բայց անօգուտ էր։

Սպիտակ ձին Կոստանդ աղայի ձին էր, և բոլորը վստահ էին, որ այդ ձիուն հաստատ կտանեն։ Բայց Կոստանդ աղան շատ խորամանկ էր, երբ հերթը հասավ նրան, նա մի ուրիշ ձիով դուրս եկավ հրապարակ և նրան միանգամից ասեցին, որ այդ ձին բանի պետ չէ։ Իսկ տուն վերադառնալու ժամանակ նա, իր սպիտակ ձին բազմած, անցավ գյուղացիների մոտով և կարծես նրանց վրա ծիծաղում էր, որովհետև շատերը կորցրել էին իրենց ձիերին, իսկ նա իր Սպիտակ ձիու հետ էր։ Այս կերպարը ցույց է տալիս որոշ մարդկանց խորամանկությունը և ստորությունը։ Այո՜, նա լավ արեց, որ փրկեց իր ձիու կյանքը, բայց կարող էր չծիծաղել իր ընկերների վրա։

Եվ վերջին ձին՝ կապտավունը, որ բերել էին լեռներից, պայքարում էր իր կյանքի համար։ Երկար պտտվեցին զինվորները այդ ձիու հետեևից, և վերջուն նա սատկեց։ Փորձելով փախչել զինվորներից՝ ձին ընկել էր փշալարերի մեջ և ամբողջ մարմինը խոցվել էր։ Ձիու այս կերպարը ցույց է տալիս ոչ միայն կենդանիների, այլ մարդկանց ապրելու ցանկությունը։ Ձին մինչև վերջին վայրկյանը պայքարում էր իր կյանքի համար։

Комментариев нет:

Отправить комментарий