четверг, 16 декабря 2021 г.

Հրանտ Մաթևոսյան «Աշնան արև»

 Վիպակը ներկայացնում է Ծմակուտում ապրող մի ընտանիքի կյանքըորը հառնում է տան կնոջ՝ Աղունի հիշողության մեջԳործողություններ գրեթե չկանԱղավնին պատրաստվում է գնալ Երևան և այցելել որդուն՝ ԱրմենակինՍա իբրև թե գրող էբայց հաջողություն առանձնապես չունի և միշտ ծնողից է գումար ուզումպարտքովմինչև հոնորար կստանաԱղունը գնում է որդուն տնավորելուհարսը երևանցի էինժեներնրանց համար տանում է 4 թե 5 հարյուր հատ ձուղաուրմախնձորտասներկու-տասներկու կիլոանոց ներքնակներ՝ մաքուր ոչխարի բրդովորոնք լվանալուց հետո երկու ամսով հաշմանդամ դարձավվերմակներ՝ Մոսկվայից բերած երեսներովիսկ աստառների պատմությունը երկար է (Մի հեր ուներանունը Իշխան էրՄուրադենց Սրբուհին տղամարդու հին շապիկներ էր բերել տակաշորացուԱրմենակըդեռ փոքրմեջը հիվանդացավԻշխանըՄանացից, 1936 թփետրվար ամսին քսան մետր սպիտա՜կձմռան լուսնի պես մաքուր կտոր էր ուղարկելահա պահել է մինչև հիմա), երկու բարձմեկը սագ էմյուսը՝ չկարողացավհավ է (սագերը մտել էին Փիլոյի լոբուտՓիլոյի Արուսը շունը բաց էր թողելխեղդել էր մեկ-մեկ), մի գորգ

Գյուղում սովորաբար կով էլ են տալիսբայց քանի որ քաղաքում դրա կարիքը չկաինքը կովի դիմաց 5000 ռուբլի փող է տալուավելի ճիշտհագուստի պահարան է առնելու և ճաշասենյակորը բերում են Մոսկվայից, 1000 ռուբլի նոր փողով և սառնարան, 100 ռուբլի նոր փողովԱյս ամենը բոլոր մանրամասնություններով Աղունը ցույց է տալիս և բացատրում է հարևան Արուսինոր սա գնա ու ամբողջ գյուղով տարածի այս լուրըԱրուսը մեղադրում է Աղունինթե նրանց այդ ամենը պետք չէիսկ ամուսինը մեղք էԻնքըօրինակիր երեխաների համար ոչինչ էլ չի արելբացի մի անկողին նվիրելուցիսկ ամուսնու հետ այդ օրը երկու հավ են կերելԱրուսը սպասում է ամուսնուն՝ Սիմոնինոր ձին բերի ու ինքը գնաՆա հիշում է իր կյանքըՄայրը մահացել էերբ դեռ 3 ամսեկան էրՈւսման չեն տվելդպրոց չեն ուղարկելՄերացուն կարծում էրթե հիմար էդրա կարիքը չկահետո էլ ուղարկեցին Ծմակուտ մարդիԱյս գյուղում է ապրում նրա հորաքույր ՄանիշակըԻնքը Վանքերից էայդ ժամանակ 16 տարեկան էրՆրա օժիտակալը գրեթե դատարկ էրև Ծմակուտ դրանից էլ սկսեցին. «Կնյազ Իշխանի տանը էլ բան ես թողե՞լթե եղածը սրբել բերել եսախչի», ասել էր Աբել ապինԻնքը՝ «Կնյազ Իշխանի տանը ես քոծ էիես էնտեղ մայր չունեիապի»: Ադամը՝ «Պահպահպահլեզուն էլ է բերելԵսի՞մէնքան հանկարծ եկար՝ ասի լեզուդ էնտեղ մոռացած կլինես»: Իսկ Սիմոնը կանգնել էր մի կողմ և ամաչում էր ասել կինը ձերը չիիմն էՄանե հարսն էլ թաքուն քսի էր տալիսերեսանց մխիթարում ԱղունինՉորս պատի մեջ ապրում ենհաց են ուտումլվացք են անումքնում ենտրեխները հանում ենոտքները լվանում են ապիննանըԱդամըՄանենՍիմոնըԱրփիկըԱրաքսինՍիրանըՀակոբըՀրաչիկըՍվետիկըԱմալյանՎազգենըինքըՀովտի բարեկամներըԴսեղի բարեկամներըԽաչերի բարեկամներըմիրգ ծախելու եկած ղազախեցիքՄի հինգ կով ու մի քսան ոչխար ունենմի չորս գորգմի երկու ձեռք անկողինմի քանի փեթակ մեղումեղր քամելու մի մեքենա ու կաթի՝ միմի հատ էլ ինքնաեռԻնչ-որ էայդպես միատեղ՝ ապրուստ է և ափսոս է կտոր-կտոր անելտալ վանքերեցու ձեռքըեթե վանքերեցին արժանի լիներ՝ այդպես չթի մի շորով չէր գա էն լի աշխարհիցԵրկու ամիս անց որոշում ենթե չբեր էՍկեսուրը ծեծում էԳնում են Սիմոնի համար մի անլեզու հաստլիկ կին բերելուիսկ Սիմոնը գնում է Աղունի հետևից Վանքերհետ բերում կնոջըԵրկաթուղու Ձորագէս կայարանում Սիմոնը նրան հասկանում է ու  ներքնազգեստ է գնում լուսավոր մի խանութիցթեև մի երկու կոպեկ փող ուներ ու այդ էրԻնքը լաց է լինում Սիմոնի համարՄտածում էոր եթե իրենց մեջ սիրո պես մի բան է եղելդա Ձորագէս կայարանի լուսավոր խանութում էրՀղիանում էՊառավը փետրվար ամսին դուրս է շպրտում տնիցՈւզում է ինքնասպան լինելՄանիշակ հորաքույրը տանում է իր մոտԵրեխան ծնվում էՍկսում են խանգարել նրանց:  Ապրում է գոմումԴռան տակ գոմեշներն են կապածվերևի ծայրը իրենն է ու երեխայինըՈչ մի հարմարություն չունիԵվ մի օր չի դիմանում ու Սիմոնին ասում էթե տուն պիտի սարքեն իր ու Սիմոնի ձեռքերովու սարքում ենԱմեն բան իրենք են անումիրենց ձեռքերով կամ Սիմոնը փայտի կամ այլ գործ է անում դիմացը  տան համար ինչ-որ բան սարքել տալիսԱյժմ Աղունը ունի տուներկու տղա՝ Արմենակն ու Սերոնբայց երջանիկ չէԱյսպես անցյալի տարբեր դրվագներ գալիս ու անցնում են նրա մտքով ու Աղունը զգում էոր ծերացել էթեև մեծ չէՊառավ Արուսն ասում էթե Աղունի ամեն ինչը լավ էբայց սեր չկաամուսնուն սեր չի տալիսհոգին ուտում էԵրեխաները կարծես թե նույնպես մորն այնքան չեն սիրումորքան հորըԹեև ամեն բան նրանց համար Աղունի շնորհիվ է արվել ու արվումՍերոն ևս ուզում է գնալ Երևանթեև դեռ փոքրիկ տղա էՆրա համար անվերջ հարցեր են ծագում ամեն անգամ ծնողներին վիճելիս տեսնելիսՍիմոնը նույնիսկ սիրավեպ է ունենումթեև ինքը հակված չէր Աղունին դավաճանելուՍոնանորի ամուսինը պատերազմից չվերադարձավնրան քնքշություն ու սեր է տալիսԲոլորը նկատում են նրանց կապըորը սկսվել էր այն ժամանակերբ Աղունը սարերն էր բարձրացելԲայց Սոնան մահանում էԻսկ Սիմոնը դժբախտ էծեծում է Աղունինչի հավանում նրա ճաշերըթեև միշտ մտածում էոր Աղունը ճիշտ էխելացի էինքը խելք չունի և խեղճ էԱհա Աղունը տանում է իրերը Երևանև Սիմոնը ուղեկցում է նրանԱղունն ասում էթե որդու համար պետք է Երևանից հյուրեր կանչելմի լավ պատիվ տալոր Արմենակի գործերը հաջողվեն ու գրող դառնաՄիաժամանակ մտածում էու՞մ  է պետք դաչէ՞ որ որդու ո´չ փառքն է իրենցըո´չ էլ հաջողությունըո´չ անունըո´չ էլ հարսըՏվեցիր քաղաքին՝ պրծավ գնացԻսկ Սիմոնը խեղճ էև նրա խոսքը ոչ ոք չի էլ լսում:


Վիպակի գլխավոր հերոսուհին Աղունն է, ում տասնհինգ տարեկան հասակում ամուսնացնում են Սիմոնի հետ։ Աղունը իր կյանքում տեսնում է շատ դժբախտություններ և շատ է տառապում։ Նրան բոլորը՝ սկեսուրը, սկերայրը, տալերը, անընդհատ ծեծում էին, գոռում նրա վրա և անպատվում։ Նրան ծեծում էին քարով, ձեռքով, քաշում էին մազերից, իսկ իր ամուսինը ուղղակի կողքից հետևում էր այդ ամենին և ոչինչ չէր անում։ Հետո, երբ պարզվում է, որ Աղունը չբեր է նրան ուժեղ ծեծում են։ Իսկ երբ հղիանում է նրան դուրս են հանում տնից, և նա սկսում է ապրել իր Մանիշակ հորաքրոջ հետ։

Չնայած այս ամենին Աղունը միևնույն է միշտ սիրել է Սիմոնին և լավ վերաբերվել նրա հետ։

Երբ Աղունը մեծացավ, նա բոլորովին փոխվեց, դարձավ ինքնավստահ և անվախ։ Նա սկեսուրին տեղը դրեց և հիմա նա էր բոլորին, այսպես ասած, ղեկավարում։ Նա տան տղամարդն էր, իսկ Սիմոնը՝ փայտ կտրողը։

Այս վիպակը ցույց է տալիս, որ որքան էլ դժբախտ և տխուր լինի մեր կյանքը, ամեն բարդություն մեզ նոր բան է սովորեցնում և մեզ ավելի ուժեղ է դարձնում։ Նաև այստեղ շատ լավ ցուցադրված է կարման։ Սկզբում բոլորը հալածում էին Աղունին, բայց երբ նա մեծացավ, նա սկսեց բոլորին հալածել։


Комментариев нет:

Отправить комментарий